5. audio-upgrade - deel 2: een subwoofer toevoegen

Om een goede klank te krijgen, volstaat het niet om de geluidsbron (de 'autoradio') te vervangen. De luidsprekers moeten ook goed genoeg zijn daarvoor. Of, zoals het voor veel zaken geldt: het geheel is maar zo goed als de zwakste schakel.

Subwoofer

Midden en hoge tonen zijn aanvaardbaar (niet meer dan dat), maar laag was onbestaand. Daarom ging ik eerst op zoek naar een aanvulling hiervoor. Voor alle duidelijkheid: het gaat niet om het produceren van dreunende bassen, maar om het uitbreiden van het frequentiebereik 
Je zou kunnen denken aan speakers met een grotere diameter, maar dat is fysiek niet mogelijk in de deuren. Ook is de ruimte achter de speakers beperkt: voor de lage frequenties heb je ruimte nodig. Een voor de hand liggende oplossing is dan een (actieve) subwoofer.

Dan begint weer opzoekwerk: waar kan die geplaatst worden, welk type subwoofer is geschikt... Nu heb ik heel wat jaren in de audiobranche gewerkt (hifi), dus is er wel wat basiskennis.

Daarnaast moet ik rekening houden met het basisconcept dat ik voor de Trafic voor ogen heb: makkelijk ombouwen van bestelwagen naar campervan en omgekeerd. De subwoofer mag hierbij niet hinderen.

Er bleef één evidente plaats over: onder de passagiersbank. Daar is behoorlijk wat ruimte in hoogte, breedte en diepte. Wel moet ik er rekening mee houden dat die plaats ook voorzien is voor de (toekomstige) huishoudaccu en wat daarbij hoort. Het volume van die subwoofer moet dus beperkt zijn.

Het doel is niet luide, dreunende bassen. Het is wel: het laag wat verder laten doorlopen; een vollere klank creëren. Er kan fijn geregeld worden met de versterker, maar de basis moet dus goed zijn. Voor een diep doorlopend laag met een vlakke curve kies je best voor een gesloten kast.

De keuze viel op een Pioneer TS-WX400DA actieve subwoofer. Die is relatief compact (10 x 20 x 30 cm), is een gesloten kast ontwerp met een maximaal conusoppervlak en een versterker van 100W rms (250W piek). Het frequentiebereik loopt van 20 tot 100 Hz: precies wat ik nodig heb.

De hele set.

De meegeleverde bekabelde afstandsbediening gebruik ik niet: alles kan ingesteld worden op de mediaspeler.

Uitdaging bij inbouwen

Er waren wat elementen waarvoor goed nagedacht moest worden:

• waar kan ik de nodige energie halen: 12V en minimum 10A
• hoe bevestig ik de subwoofer
• waar kan de signaalkabel tussen de subwoofer en de head unit gelegd worden

Onder de bank ligt een rubbermat met aan de onderkant enkele centimeters schuim (akoestische demping). Daar kan niets in vastgeschroefd worden. Dat loste ik op door onderaan in de bank een multiplex paneel te schroeven. De kunst is: zorgen dat er geen resonanties optreden.

Onder de bestuurderszetel is gelukkig een 12V aansluiting beschikbaar. Die vertrekt direct van de motoraccu en is belastbaar tot 50A. Stroom was dus geen probleem. De kabels op een nette en veilige manier leiden, zodat ze niet gekneld of beschadigd kunnen raken, is wel een dingetje.

Om de subwoofer met de head unit te verbinden, had ik wat meer werk:

• passagiersbank verwijderen (afdekplaat rechtsonder verwijderen, rechter gordel losmaken, bouten en moeren van bevestiging losmaken)
• middenconsole weghalen
• bescherming van de trede rechts losmaken om het tapijt te kunnen optillen

Naast de bouten aan de linkerkant van de bank liep al een kabelbundel naar voor. De twee draden leidde ik daar netjes langs. Twee draden: een schakelsignaal (draad voor puls elektrische antenne) en het audiosignaal. Voor ik die legde, werden ze allebei samen met textieltape omwikkeld. Dat vermindert de kans op beschadiging. 

De subwoofer heeft een dubbele RCA-aansluiting terwijl op de head-unit een enkele (mono) subwoofer-uitgang beschikbaar is. Dat werd met een verloopstuk opgelost. Om ook hier problemen te vermijden (contact met metaal, onderling contact...), werden de RCA-verbindingen met zelfvulcaniserende tape afgeschermd.

Al bij al was het weer een flinke klus waarvoor geen standaardoplossingen bestaan.

De bank en middenconsole zijn verwijderd. Tijd om alles netjes te maken.

Even passen: het montagepaneel en de plaatsing van de subwoofer.

Alles is gemonteerd. Enkel nog de bekabeling netjes vastleggen.

Resultaat

Bij de eerste test was er nog wat resonantie te merken. Met de bevestigingsschroeven tussen de multiplexplaat en de bank wat aan te halen, was dat verdwenen.

In- en uitschakelen van de subwoofer (via instellingen op de radio) maakt een enorm verschil. Ondanks het ruime volume van de bestelwagen, heeft de subwoofer er geen enkele moeite mee. Het vervolg is een kwestie van met verschillende muziekgenres en metingen de gewenste balans te vinden. In een auto - zeker een bestelwagen - zit je nog met een bijkomende complicatie: de klank als je stil staat, zonder draaiende motor, of al rijdend, is helemaal anders. De rijgeluiden (motor, banden, wind) hebben een enorme invloed op de klank. De afstelling zal dus in de loop van de tijd wel bijgesteld worden.

Deurspeakers

Dit wordt een volgende fase. Er ligt een setje componentspeaker klaar (Pioneer TS-A1600C). Dit is een tweewegsysteem waarbij de tweeters en woofers in afzonderlijke behuizingen zitten.

De luidsprekerset met alle toebehoren. Van Tomzz bestelde ik een adapterset om aan te sluiten.

Maar er zijn geen losse roosters. Om de speakers in te bouwen, moeten de deurpanelen eruit. Die zitten grotendeels met clips vast. Dat is plastic en dus broos als het koud is. Daarmee wacht ik tot de buitentemperatuur wat hoger opgelopen is.

Het werk dan: uiteraard de speakers vervangen. De tweeters moeten ook een plekje krijgen in of op het deurpaneel bovenaan. Daarvoor zijn enkele opties beschikbaar. Tenslotte moeten de deuren met alubutyl bekleed worden om de akoestiek te verbeteren.

Een keer alles afgewerkt is, volgt het afstellen.